Vụ Shiseido - điển hình thôn tính trên thị trường bán lẻ

Vụ kiện tụng của các cổ đông người Việt bị chèn ép, hất ra khỏi Shiseido Việt Nam có thể xem là một điển hình về thôn tính của các đại gia lớn trên thị trường bán lẻ Việt Nam

Mới đây Văn phòng Chính phủ đã vừa có văn bản chỉ đạo Bộ Công Thương xem xét, xử lý theo pháp luật về đơn thư khiếu nại, tố cáo của nhiều người phản ánh về những dấu hiệu vi phạm pháp luật trong hoạt động kinh doanh của công ty TNHH mỹ phẩm Shiseido Việt Nam (gọi tắt là SCV - công ty có 100% vốn nước ngoài).

Câu chuyện phản ứng gay gắt của nhiều nhà đầu tư trong nước với SCV về thương hiệu mỹ phẩn tiếng tăm Shiseido thực sự đã lùm xùm từ nhiều tháng nay, thậm chí các nhà đầu tư đã từng nhiều lần thẳng thừng tuyên bố: sẽ đồng loạt đóng cửa hàng loạt cửa hàng bán lẻ mỹ phẩm Shiseido có phần hùn của họ, sẽ khởi kiện Thủy Lộc, SCV ra tòa án quốc tế....

Và đến nay cơ quan thẩm quyến cấp Nhà nước có ý kiến, đã cho thấy phần nào cho thấy những chuyển biến khôn lường của thị trường bàn lẻ trong nước trong thời gian sắp tới sẽ có những thay đổi lớn, tác động không nhỏ đến nền kinh tế Việt Nam.

Sở dĩ thương hiệu mỹ phẩm cao cấp Shiseido được người tiêu dùng Việt Nam ưa chuộng trong nhiều năm qua là có sự góp sức không nhỏ của hàng chục nhà đầu tư trong nước. Khởi thủy vào năm 1996, những nhà đầu tư này thông qua nhà phân phối độc quyền các sản phẩm Shiseido tại Việt Nam lúc bấy giờ là công ty TNHH TM - XD Thủy Lộc để cùng hợp tác kinh doanh.

Chuyện chẳng có gì đáng nói nếu không diễn ra sự chuyển giao quyền lực giữa Thủy Lộc và SCV vào thời điểm đầu năm 2010, tức là phía công ty Thủy Lộc đã bị ép bán toàn bộ quyền quản lý, điều hành và kể cả phần hùn của dơn vị này tại các cửa hàng bán lẻ cho phía SCV.

Chính sự chuyển giao này mà liên tiếp trong 2 năm trở lại đây các nhà đầu tư trở nên điêu đứng khi các cửa hàng bán lẻ Shiseido có phần hùn của họ ngày càng làm ăn bê bết và bắt đầu trượt dài trên con đường thua lỗ triền miên, khoản doanh thu không bù được các khoản chi; trong khi đó các nhà đầu tư lại không nắm bắt  được về những thông tin kinh doanh của các cửa hàng bán lẻ mà nơi đó họ đầu tư biết bao tiền của, công sức do phía SCV đã không báo cáo cho các nhà đầu tư....

Do đó hàng chục nhà đầu tư trong nước đã phản ứng lại Thủy Lộc và đặc biệt là SCV vì họ cho rằng họ đang đối mặt với một âm mưu bị thôn tính, bị hất cẳng ra khỏi cuộc chơi?

Các nhà  đầu tư đã tìm nhiều cách để bảo vệ quyền lợi của mình, thế nhưng kết cuộc đâu vẫn vào đó. Các nhà đầu tư vẫn nhận được sự im lặng né tránh từ phía SCV.  Họ cũng đã đề nghị Thủy Lộc và SCV mua lại phần hùn hoặc bồi thường một khoản bù lại công sức của họ đã bỏ ra hơn chục năm qua để xây dựng nên thương hiệu Shiseido như ngày hôm nay.

Được biết riêng về phía Thủy Lộc đã bán hết phần hùn của mình, bán luôn quyền quản lý điều hành nhưng về mặt pháp lý đơn vị này vẫn còn đứng tên trong hệ thống các cửa hàng bán lẻ, có nghĩa vụ thuế má... với Nhà nước. Do đó mới đây phía Thủy Lộc đã cử luật sư làm việc và nhiều lần trao đổi bằng văn bản với SCV về đề nghị chấm dứt hợp đồng quản lý điều hành, không còn dính tài khoản bán lẻ của công ty đã lỗ hơn 30 tỷ đồng, tính trong khoản thời gian 2 năm khi SCV tham gia quản lý điều hành công việc kinh doanh tại hệ thống bán lẻ.

Bà Lê Hoài Anh - đại diện của Thủy Lộc -  cho biết nếu phía SCV không chịu đàm phán và bồi thường cho các nhà đầu tư cũng như cách quản lý yếu kém như hiện nay thì phía đơn vị của bà sẽ đơn phương chấm dứt hợp đồng hoặc đưa ra tòa án kinh tế để đạt được mục đích này.

Từ năm 2008, 1 năm gia nhập WTO, theo thống kê của hãng tư vấn danh tiếng của Mỹ, là AT Kearny về việc xếp hạng thị trường bán lẻ toàn cầu (GRDI) thì, Việt Nam là thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất hành tinh đối với các nhà phân phối nước ngoài. 2 năm sau (tức năm 2010) thứ hạng này của Việt Nam chỉ còn thứ hạng thứ 14 và đến cuối năm 2011 này thì bị rớt hạng đến mức thứ 23, sau cả một số nước cùng khu vực như: Philippine, Malaysia....

Nhưng theo dự báo của Tiến sĩ Phạm Tất Thắng - Viện nghiên cứu thương mại Bộ công thương - giai đoạn 2011 - 2015 tốc độ tăng trưởng bình quân của thị trường bán lẻ ở Việt Nam vẫn ớ mức cao, 23 - 25%/năm và dưới nhãn quan của các nhà kinh tế nước ngoài thì thị trường Việt Nam vẫn là 1 trong 5 thị trường sinh lãi nhất.

Do đó có thể là trong tương lai không xa sẽ diễn ra nhiều cuộc thôn tính của các nhà phân phối nước ngoài tại thị trường bán lẻ Việt Nam, và nhiều người có quyền đặt vấn đề vụ lùm xùm của mỹ phẩm Shiseido trong thời gian vừa qua là một ví dụ điển hình. Và để đạt được như kế hoạch thôn tính đó, những nhà phân phối nước ngoài có thể bất chấp thủ đoạn, lách luật, trốn thuế ... để đạt được những toan tính của mình trên thị trường béo  bở có tới 89 triệu dân như Việt Nam.

Câu hỏi đặt ra cho thị trường bán lẻ Việt Nam rằng: nếu như  hãng mỹ phẩm Shiseido Nhật Bản này có thể lách luật VN xin mở hàng chục cửa hàng bán lẻ trên toàn quốc và nhân đó thôn tính các nhà bán lẻ trong nước, thì thử hỏi rằng chỉ sau một thời gian không xa nữa các thương hiệu lớn như Lancome, Chanel... và các hãng nổi tiếng khác với số vốn khổng lồ họ sẽ dễ dàng chiếm lĩnh thị trường bán lẻ như  cách mà Shiseido đã làm với các nhà đầu tư của họ.

Từ đây, để hạn chế những âm mưu thôn tính có thể xảy ra trong quá trình đầu tư làm ăn với các đối tác nước ngoài, thậm chí là giữa những nhà đầu tư trong nước với nhau, nhiều nhà nghiên cứu kinh tế đã lên tiếng cảnh báo. Đó là khi đầu tư, hùn vốn kinh doanh, đặc biệt là trong kênh bán lẻ những nhà đầu tư cần thông mình hơn, khi tự bảo vệ mình là trước hết.

Cụ thể hơn, những nhà kinh tế khuyến cáo nên rõ ràng, cụ thể trong các hợp đồng  ký kết làm ăn với nhau, phải ràng buộc với nhau bằng những điều khoản, quy định của pháp luật. Có như thế ra sân chơi lớn các nhà đầu tư Việt Nam không phải thiệt thòi, không bị chèn ép và kể cả những cơ quan quản lý Nhà nước cũng không phải nhọc công, đứng ra phân giải những vụ thôn tính, như trường hợp của vụ Shiseido như nói trên.

Theo VNF.VN
Bản sắc thương hiệu